---
id: ccna-osi-layers
title: "Mô hình OSI — bảy tầng"
track: fundamentals
trackTitle: "IP, subnet và routing table"
order: 0
level: core
status: published
estimatedMinutes: 40
prerequisites: []
next: ccna-scope
reviewedAgainst: 2026-10-29
sources:
  - title: "RFC 791 — Internet Protocol"
    url: https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc791
  - title: "RFC 9293 — TCP"
    url: https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc9293
---

# Mô hình OSI — bảy tầng

Khi ticket “mạng lỗi”, bạn cần đoán packet đang kẹt ở đâu. OSI không phải kiến trúc chạy thật trên Internet, nhưng **khung nhớ** rất ổn: từ dây/sóng lên tới app.

Đếm từ **dưới lên** (sát phần cứng → sát user/app):

| # | English | Tiếng Việt (hay gọi) | Ví dụ protocol / thiết bị |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Physical | Vật lý | Cáp, fiber, Wi-Fi, bit |
| 2 | Data link | Liên kết dữ liệu | MAC, Ethernet frame, switch |
| 3 | Network | Mạng | IP, router, TTL |
| 4 | Transport | Giao vận | TCP, UDP, port |
| 5 | Session | Phiên | (trên sơ đồ — ít protocol riêng; cookie app, state TLS) |
| 6 | Presentation | Trình diễn | TLS (mã hóa payload) |
| 7 | Application | Ứng dụng | HTTP, DNS, SSH |

Lộ trình CCNA cho DevOps **đi sâu 2→4** (LAN, IP, TCP/UDP). Tầng 5–7 gắn với app; chi tiết DNS/TLS/HTTP xem thêm DevOps → Networking.

<div class="osi">
<div class="osi-row" style="--layer:#dbeafe"><div class="osi-num">7<small>Application</small></div><div class="osi-body"><div class="osi-name">Application — Ứng dụng</div><div class="osi-bits"><span class="osi-bit">HTTP</span><span class="osi-bit">DNS</span><span class="osi-bit">SSH</span></div><p class="osi-note">Nội dung app: URL, header, status. DNS cũng là tầng 7 — đổi tên thành IP.</p></div></div>
<div class="osi-row" style="--layer:#e0e7ff"><div class="osi-num">6<small>Presentation</small></div><div class="osi-body"><div class="osi-name">Presentation — Trình diễn</div><div class="osi-bits"><span class="osi-bit">TLS</span></div><p class="osi-note">Mã hóa/giải mã payload. Trên thực tế TLS chạy sau khi TCP đã nối.</p></div></div>
<div class="osi-row is-memo" style="--layer:#f3f4f6"><div class="osi-num">5<small>Session</small></div><div class="osi-body"><div class="osi-name">Session — Phiên</div><div class="osi-bits"><span class="osi-bit">phiên TLS</span><span class="osi-bit">cookie</span></div><p class="osi-note">Ô nhớ trên sơ đồ. Mất login thì xem app/cookie, không có “service tầng 5” để restart.</p></div></div>
<div class="osi-row" style="--layer:#dcfce7"><div class="osi-num">4<small>Transport</small></div><div class="osi-body"><div class="osi-name">Transport — Giao vận</div><div class="osi-bits"><span class="osi-bit">TCP</span><span class="osi-bit">UDP</span><span class="osi-bit">port</span></div><p class="osi-note">Port 443, 22, 53… TCP tin cậy; UDP gửi datagram, không tự retransmit.</p></div></div>
<div class="osi-row" style="--layer:#fef3c7"><div class="osi-num">3<small>Network</small></div><div class="osi-body"><div class="osi-name">Network — Mạng</div><div class="osi-bits"><span class="osi-bit">IP</span><span class="osi-bit">router</span><span class="osi-bit">TTL</span></div><p class="osi-note">Địa chỉ logic giữa các mạng. Mỗi router giảm TTL; về 0 thì drop — tránh routing loop.</p></div></div>
<div class="osi-row" style="--layer:#ffedd5"><div class="osi-num">2<small>Data link</small></div><div class="osi-body"><div class="osi-name">Data link — Liên kết dữ liệu</div><div class="osi-bits"><span class="osi-bit">MAC</span><span class="osi-bit">switch</span><span class="osi-bit">VLAN</span></div><p class="osi-note">Frame trong một broadcast domain. Switch học MAC; VLAN tách LAN logic.</p></div></div>
<div class="osi-row" style="--layer:#e7e5e4"><div class="osi-num">1<small>Physical</small></div><div class="osi-body"><div class="osi-name">Physical — Vật lý</div><div class="osi-bits"><span class="osi-bit">cáp</span><span class="osi-bit">Wi-Fi</span></div><p class="osi-note">Bit trên medium. Cable unplugged thì mọi tầng trên cùng chết.</p></div></div>
</div>

Một request web, bọc từ ngoài vào trong:

<div class="pkt"><div class="w-bit">Physical — bit trên cáp/sóng<div class="w-frame">Data link — MAC, switch trong LAN<div class="w-ip">Network — IP nguồn/đích, router<div class="w-tcp">Transport — TCP port<div class="w-tls">Presentation — TLS<div class="w-http">Application — HTTP</div></div></div></div></div></div></div>

## Encapsulation (đóng gói)

Mỗi tầng thêm header (hoặc frame) của mình rồi giao xuống tầng dưới. Router **gỡ IP, xem đích, gửi tiếp** — thường không mở TCP payload. Firewall/L4 LB nhìn port. App đọc HTTP.

## Chẩn đoán theo tầng

Đi **từ dưới lên** hoặc **từ symptom xuống**:

- Link down / không nhận cable → 1–2.
- Ping IP không qua (cùng routing) → 3.
- `nc` port fail, ping IP ok → 4 hoặc ACL.
- Certificate / HTTP 502 → 6–7.

Bài sau trong track: [IPv4, subnet, gateway](./01-ip-subnet.md) (tầng 3). Bài [Chẩn đoán theo tầng](../troubleshooting/01-layers.md) gom lệnh cụ thể.

## Thẻ ôn

### ccna-osi-layers-order
kind: default
cue: "OSI" + "bottom to top"

Q: Tầng 1 và tầng 7 — cái nào sát dây, cái nào sát app?

A: 1 Physical sát dây/sóng; 7 Application sát HTTP/DNS/SSH.

### ccna-osi-layers-router
kind: distinguish
cue: "router" + "which layer"

Q: Router làm việc chủ yếu ở tầng nào?

A: Network (3) — forwarding theo IP; không terminate TCP session như firewall stateful đầy đủ.

### ccna-osi-layers-mac-ip
kind: distinguish
cue: "MAC" vs "IP"

Q: Switch quyết định bằng MAC hay IP?

A: MAC — tầng 2; IP là tầng 3 (router).

### ccna-osi-layers-tcp-port
kind: command
cue: "port 443" + "layer"

Q: Port nằm ở tầng OSI nào?

A: Transport (4) — TCP/UDP.

## Tiếp theo

[Phạm vi lộ trình CCNA cho DevOps](./00-scope.md)